วธ. ผนึกความร่วมมือไทย–จีน พัฒนาศักยภาพบุคลากร เรียนรู้โมเดลบริหารวัฒนธรรมและท่องเที่ยวเมืองชิงเต่า ต่อยอดทุนวัฒนธรรมสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์

 ปลัด วธ. เผยบทเรียนจีนทั้งด้านการปรับโครงสร้างกระทรวง การบูรณาการภารกิจวัฒนธรรมกับการท่องเที่ยว และการพัฒนาเศรษฐกิจท่องเที่ยว 5 ระดับ มุ่งนำองค์ความรู้มาประยุกต์ใช้พัฒนาระบบงาน ยกระดับแหล่งท่องเที่ยว และออกแบบกิจกรรมให้ตอบโจทย์ความต้องการของนักท่องเที่ยว สร้างประโยชน์แก่ประชาชนและชุมชนอย่างยั่งยืน

นายประสพ เรียงเงิน ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยว่า กระทรวงวัฒนธรรมได้ดำเนินกิจกรรมพัฒนาศักยภาพบุคลากรกระทรวงวัฒนธรรม ระหว่างวันที่ 1–7 พฤศจิกายน 2569 ณ เมืองชิงเต่า สาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์ด้านการบริหารจัดการวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว ศึกษาแนวทางการเชื่อมโยงทุนทางวัฒนธรรมกับการพัฒนาเศรษฐกิจ ตลอดจนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมในการสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจและสังคม โดยมุ่งให้บุคลากรสามารถนำความรู้กลับมาพัฒนาการปฏิบัติงานและขับเคลื่อนภารกิจของกระทรวงได้อย่างเป็นรูปธรรม

หลักสูตรดังกล่าวเกิดจากความร่วมมือระหว่างรัฐบาลไทยและรัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยสถานเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทย ร่วมกับสถาบันการบริหารวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวส่วนกลาง กระทรวงวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน กระทรวงวัฒนธรรมของประเทศไทย สถานกงสุลใหญ่ ณ เมืองชิงเต่า และเมืองชิงเต่า ร่วมกันจัดหลักสูตรเพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากร แลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์ด้านการบริหารจัดการวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว ตลอดจนส่งเสริมความร่วมมือระหว่างสองประเทศ

ปลัดกระทรวงวัฒนธรรมกล่าวว่า ประเด็นสำคัญประการหนึ่งของการเรียนรู้ครั้งนี้ คือ การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการปรับโครงสร้างและภารกิจของหน่วยงานภาครัฐจีน จากกระทรวงวัฒนธรรมมาเป็นกระทรวงวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว ซึ่งสะท้อนแนวคิดการบูรณาการภารกิจด้านวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวให้เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ ทั้งในด้านนโยบาย การบริหารจัดการ การพัฒนาบุคลากร และการดำเนินงานในพื้นที่ เพื่อให้การอนุรักษ์และส่งเสริมวัฒนธรรมสามารถเชื่อมต่อกับการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวและเศรษฐกิจของประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ ยังได้เรียนรู้แนวทางการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยว การจัดระดับและพัฒนามาตรฐานแหล่งท่องเที่ยว ตลอดจนการนำทรัพยากรทางประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม อุตสาหกรรม อัตลักษณ์ท้องถิ่น และวิถีชีวิต มาพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์และบริการทางวัฒนธรรมที่สร้างมูลค่าเพิ่ม โดยมีการแลกเปลี่ยนแนวคิดเรื่องการพัฒนาเศรษฐกิจการท่องเที่ยว 5 ระดับ ได้แก่ 1) เศรษฐกิจทรัพยากร การนำต้นทุนทางธรรมชาติและวัฒนธรรมมาเป็นฐานการพัฒนา 2) เศรษฐกิจผลิตภัณฑ์ การต่อยอดทรัพยากรเป็นสินค้าและบริการ 3) เศรษฐกิจประสบการณ์ การสร้างกิจกรรมและประสบการณ์ที่นักท่องเที่ยวมีส่วนร่วม 4) เศรษฐกิจอารมณ์ การออกแบบประสบการณ์ที่สร้างความรู้สึกและความประทับใจ และ 5) เศรษฐกิจสัมพันธ์ การสร้างความผูกพันและความสัมพันธ์ระยะยาวระหว่างนักท่องเที่ยวกับแหล่งท่องเที่ยว ชุมชน และพื้นที่**

โดยเฉพาะเศรษฐกิจอารมณ์ เป็นแนวคิดที่ให้ความสำคัญกับการวิจัยและพัฒนากิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวให้สอดคล้องกับความต้องการและแรงจูงใจของนักท่องเที่ยวแต่ละกลุ่ม ซึ่งสามารถจำแนกความต้องการเชิงอารมณ์ได้ 5 ลักษณะ ได้แก่ ความอบอุ่น ความท้าทาย ความตื่นเต้น ความสงบ และความสุข แนวคิดดังกล่าวช่วยให้การพัฒนากิจกรรมและบริการทางการท่องเที่ยวก้าวข้ามการนำเสนอเพียงสถานที่หรือสินค้า ไปสู่การสร้างประสบการณ์ที่ตรงใจและมีความหมายสำหรับผู้มาเยือน อันจะนำไปสู่ความประทับใจ การกลับมาเยือนซ้ำ และการบอกต่อในระยะยาว

สำหรับการเรียนรู้ภาคทฤษฎี ผู้เข้ารับการอบรมยังได้ศึกษาแนวทางการบูรณาการวัฒนธรรมกับการท่องเที่ยว การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และสื่อสร้างสรรค์ในการพัฒนาพิพิธภัณฑ์และแหล่งเรียนรู้ ตลอดจนการสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชน ส่วนการศึกษาดูงานภาคสนามได้เรียนรู้จากสถานที่สำคัญ อาทิ พิพิธภัณฑ์เบียร์ชิงเต่า ซึ่งแสดงให้เห็นการต่อยอดมรดกอุตสาหกรรมสู่แหล่งเรียนรู้และการท่องเที่ยว เมืองเก่าและอาคารประวัติศาสตร์ สวนสาธารณะชายฝั่งเสี่ยวม่ายเต่า ศูนย์เรือใบโอลิมปิกชิงเต่า หอจดหมายเหตุเมืองชิงเต่า ศูนย์การเรียนรู้ Hisense Exploration Center และแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศเขาเหลาซาน ซึ่งสะท้อนการเชื่อมโยงประวัติศาสตร์ เทคโนโลยี ทรัพยากรธรรมชาติ และวิถีชีวิตเข้ากับการพัฒนาเมืองและการท่องเที่ยว

สำหรับการนำองค์ความรู้มาประยุกต์ใช้ในประเทศไทย กระทรวงวัฒนธรรมจะนำบทเรียนด้านโครงสร้างและการบูรณาการภารกิจมาเป็นข้อมูลประกอบการพัฒนาแนวทางบริหารจัดการงานวัฒนธรรมให้เชื่อมโยงกับการท่องเที่ยวมากขึ้น โดยคำนึงถึงความเหมาะสมของโครงสร้าง บทบาทหน้าที่ และภารกิจของหน่วยงาน ตลอดจนการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานด้านการท่องเที่ยวทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค เพื่อให้การดำเนินงานมีทิศทางและเป้าหมายร่วมกัน

ขณะเดียวกัน จะต่อยอดแนวคิดเศรษฐกิจการท่องเที่ยว 5 ระดับมาใช้เป็นกรอบคิดในการพัฒนาทุนทางวัฒนธรรมของไทย ตั้งแต่การสำรวจและพัฒนาทรัพยากรทางวัฒนธรรม การสร้างผลิตภัณฑ์และบริการ การออกแบบประสบการณ์ท่องเที่ยว ไปจนถึงการสร้างความประทับใจและความสัมพันธ์ระยะยาวกับนักท่องเที่ยว รวมทั้งพิจารณาแนวทางการจัดระดับและยกระดับคุณภาพแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมให้มีมาตรฐาน มีความพร้อมในการรองรับนักท่องเที่ยว และสามารถสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชนในพื้นที่

อีกประเด็นที่ให้ความสำคัญ คือ การนำแนวคิดเศรษฐกิจอารมณ์มาพัฒนากิจกรรมทางวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว โดยส่งเสริมการศึกษาวิจัยความต้องการของนักท่องเที่ยวแต่ละกลุ่ม เพื่อนำมาออกแบบกิจกรรมให้ตอบสนองความรู้สึกที่แตกต่างกัน ทั้งความอบอุ่น ความท้าทาย ความตื่นเต้น ความสงบ และความสุข อาทิ การท่องเที่ยวที่เปิดโอกาสให้สัมผัสวิถีชีวิตชุมชน การเรียนรู้และทดลองทำงานศิลปหัตถกรรม การเข้าร่วมเทศกาลและกิจกรรมสร้างสรรค์ ตลอดจนการท่องเที่ยวเพื่อพักผ่อนและเรียนรู้ธรรมชาติ ทั้งนี้ เพื่อให้การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมมีความหลากหลายและตอบสนองกลุ่มเป้าหมายได้อย่างตรงจุด

ปลัดกระทรวงวัฒนธรรมกล่าวเพิ่มเติมว่า การนำองค์ความรู้ดังกล่าวไปใช้จะต้องเชื่อมโยงกับการพัฒนาบุคลากรและการปรับปรุงกระบวนงานของหน่วยงานในสังกัด ให้สามารถคิด วิเคราะห์ วางแผน และออกแบบโครงการที่เชื่อมโยงการอนุรักษ์วัฒนธรรมกับการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ โดยกำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดที่สะท้อนผลลัพธ์ต่อประชาชน ทั้งการเพิ่มโอกาสเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ การสร้างงานและรายได้ให้ชุมชน การเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม และการยกระดับคุณภาพการท่องเที่ยว

“หัวใจสำคัญของการพัฒนาบุคลากรครั้งนี้ คือ การนำองค์ความรู้จากต่างประเทศมาพัฒนาคน พัฒนาระบบงาน และต่อยอดทุนทางวัฒนธรรมของประเทศไทย เราต้องเรียนรู้ทั้งวิธีคิดด้านการบริหารจัดการ การบูรณาการภารกิจ และการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ แต่ต้องนำมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของไทย เพื่อให้วัฒนธรรมไม่เพียงได้รับการอนุรักษ์และสืบทอด แต่ยังสามารถสร้างประสบการณ์ที่มีคุณค่า สร้างโอกาสให้ชุมชน และขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมได้อย่างยั่งยืน” ปลัดกระทรวงวัฒนธรรมกล่าว

ทั้งนี้ กระทรวงวัฒนธรรมจะนำผลการแลกเปลี่ยนและบทเรียนจากเมืองชิงเต่ามาเป็นข้อมูลประกอบการกำหนดแนวทางพัฒนางานในระดับหน่วยงานและระดับกระทรวง โดยคำนึงถึงบริบทของประเทศไทย ความพร้อมของพื้นที่ และการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อให้การพัฒนาบุคลากรครั้งนี้ต่อยอดไปสู่การปฏิบัติงานที่มีประสิทธิภาพ และสร้างประโยชน์แก่ประชาชน ชุมชน และเศรษฐกิจของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม